Τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο που επιμελήθηκαν οι StuartHall, DavidHeld, AntonyMcGrew  «Η Νεωτερικότητα Σήμερα» (Εκδόσεις Σαββάλας, Β΄ Έκδοση Μετάφραση: Θανάσης και Βίκτωρας Τσακίρης) και το παρόν  κείμενο αποτελεί ταυτόχρονα μια πρώτη παρουσίαση του παραπάνω βιβλίου.

 Στόχος να ανοίξει ο διάλογος και να συνεχιστεί. Το περιοδικό μας θα αναφερθεί πάντως κριτικά και στην συγκεκριμένη παράσταση μετά το τέλος της εφετινής σεζόν.

 Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να περιγράψει κανείς τι σημαίνει η λέξη μεταμοντερνισμός. Είναι ένας πολύ χαλαρός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις νέες αισθητικές, πολιτιστικές και πνευματικές τά­σεις και πρακτικές που αναδύθηκαν στις δεκαετίες του 1980 και τον 1990. Όπως υπαινίσσεται η λέξη, ο «μεταμοντερνισμός» ακολουθεί και ραγδαία αντικαθιστά το μοντερνισμό, τον όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά και τα κινήματα του πρώ­του μισού του 20ού αιώνα. Ο μοντερνισμός -μαζί με τις τεχνικές της αφαίρεσης, την ανεικονική ζωγραφική, τον τεχνικό λειτουργισμό στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, τους πειραματισμούς της πρωτοπορίας στη λο­γοτεχνία κ.ο.κ – ξεκίνησε τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα για να αμφισβητήσει το ρεαλισμό του 19ου αιώνα και να «σοκάρει» την αισθητική των αστών με τις πειραματικές και πρωτοποριακές τεχνικές. Όμως, όπως υποστηρίζουν οι μεταμοντέρνοι, τελικά «καθιερώθηκε», μιας και θεσμο­ποιήθηκε ως διεθνές στιλ, κυριαρχώντας στον ορίζοντα κάθε σύγχρονης πόλης, στα «μνημεία» του μεγαλοεπιχειρηματικού καπιταλισμού, στα γνωστά μουσεία, στις γκαλερί και στη διεθνή αγορά τέχνης. Σήμερα, μια νέα, πιο λαϊκή κουλτούρα αναδύεται, πιο κοντά στην καθημερινή ζωή, στην αγορά, στην κατανάλωση και στη νέα κουλτούρα των μμε – μια κουλτούρα που απορρίπτει την καθαρότητα, την κυριαρχία της δομής και του ελιτισμού και είναι πιο παιγνιώδης, ειρωνική και εκλεκτική σε ύφος.

 «Η κατάσταση της μετανεωτερικότητας» του Ντέιβιντ Χάρβεϊ

 3. Ο μεταμοντερνισμός μοιάζει να τέρπεται με την αποσπασματικό­τητα, το εφήμερο και την ασυνέχεια, προτιμώντας τη διαφορά από την ομοιομορφία.

4. Μεταμοντέρνοι στοχαστές, όπως ο Φουκό και ο Λιοτάρ, επιτίθε­νται εναντίον κάθε ιδέας ότι μπορεί να υπάρχει μεταγλώσσα, μετα-αφήγηση ή μεταθεωρία διαμέσου της οποίας μπορούν να συνδεθούν, να αναπαρασταθούν ή να εξηγηθούν όλα τα πράγματα.

7. Οι μεταμοντερνιστές έχουν διαφορετική άποψη για τη γλώσσα και την επικοινωνία σε σχέση με αυτή των μοντερνιστών. Οι μοντερνιστές προϋπέθεταν μια στεγανή και αναγνωρίσιμη σχέση ανάμεσα σ’ αυτό που λέγεται (το σημαινόμενο ή «μήνυμα») και στον τρόπο με τον οποίο λέγε­ται (το σημαίνον ή το «μέσον»), ενώ οι μεταδομιστές τα βλέπουν να δια­χωρίζονται συνεχώς και να επανασυνδέονται σε νέους συνδυασμούς. Η «αποδόμηση» [συνδέεται με το έργο του Γάλλου φιλοσόφου Ντεριντά (Derrick)] θεωρεί την πολιτιστική ζωή διασταυρούμενα κείμενα^- η απο-δομητική πολιτιστική ανάλυση ασχολείται με την «ανάγνωση» κειμένων, αποδομώντας τα ή αναλύοντας την αφήγηση, για να δείξει πώς συντίθε­ται από διαφορετικά κειμενικά στοιχεία και σπαράγματα.

8. Η ολοκληρωτική ενασχόληση του μεταμοντερνισμού με την απο­σπασματικότητα και την αστάθεια της γλώσσας ενσωματώνεται σε μία σύλληψη της μετανεωτερικής προσωπικότητας ως «σχιζοφρενικής» (όχι με την ιατρική έννοια, αλλά σε σχέση με μια κατακερματισμένη αίσθηση ταυτότητας). Οι λέξεις βρίσκουν τη σημασία τους με το να αποτελούν τμήματα μιας σειριακής αλυσίδας από συνδεόμενα «σημαί­νοντα» σε μία πρόταση. Εάν οι δεσμοί γίνουν ασταθείς και αποσυνδε­θεί η σειρά, τότε θα υπάρξει κατάτμηση του νοήματος, που εκφράζεται με την αδυναμία θεώρησης της πραγματικότητας, ακόμη και της αδυ­ναμίας του ατόμου να ανασκοπήσει την ίδια του τη ζωή και να ενοποι­ήσει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του ίδιου του ψυχικού του βίου. Η εμπειρία ανάγεται σε μια «σειρά από καθαρές και άσχετες πα­ραστάσεις στο χρόνο» και οι εμπειρίες του παρόντος γίνονται συγκλο­νιστικά παραστατικές, καθώς εκφράζονται από τις εικόνες των ΜΜΕ και τη θεαματικότητα του εντυπωσιασμού (όχι απλώς στην ψυχαγωγία αλλά και στην πολιτική, στον πόλεμο και στην επιστήμη). Η αμεσότητα των γεγονότων και ο εντυπωσιασμός του θεάματος αποτελούν το υλικό από το οποίο σφυρηλατείται η συνείδηση.

9. Η άλλη πλευρά για την απώλεια της γραμμικής ή σειριακής έν­νοιας όσον αφορά το χρόνο και την αναζήτηση του στιγμιαίου αντίκτυ­που επιφέρει μια συνακόλουθη απώλεια του βάθους. Ο Τζέιμσον τονί­ζει το «αβαθές» και την ενασχόληση του σύγχρονου πολιτισμού με την επιφανειακή εμφάνιση.

10. Η ακαδημαϊκή αυθεντία για θέματα αισθητικής καταρρέει και αντικαθίσταται από τη λαϊκή κουλτούρα και τον καταναλωτισμό.

Jameson: Ενώ ο πολιτισμός της νεωτερικότητας μπορούσε να κριθεί με βάση ορισμένα θεμελιώδη κριτήρια (ως εκ τούτου και η διάκριση ανάμεσα στην υψηλή κουλτούρα και στη χαμηλή ή λαϊκή) και να είναι ακόμη συ-γκρουσιακή ή προκλητική, ο μεταμοντέρνος πολιτισμός είναι εντελώς εμπορευματικοποιημένος και τείνει να κρίνεται από την άποψη για το τι δίνει άμεση ικανοποίηση και φέρνει κέρδη. Πράγματι, ο Τζέιμσον παραδέχεται ότι οι ιδέες του σχετικά με το μεταμοντερνισμό αναδύθη­καν στο πλαίσιο αρχιτεκτονικών συζητήσεων όπου, πιο αποφασιστικά απ’ όσο σε άλλες τέχνες ή μέσα, οι μεταμοντέρνες θέσεις καταλαμβά­νουν το κενό που άφησε η κριτική κατά του υψηλού μοντερνισμού, ο οποίος πιστώθηκε με την καταστροφή της δομής της παραδοσιακής πό­λης και της παλιότερης γειτονιάς. Ως εκ τούτου, οι αναφορές του στο σημαντικό μανιφέστο του Ρόμπερτ Βεντούρι (Robert Venturi), Learn­ingfromLasVegas(Μαθαίνοντας από το Λας Βέγκας) (Venturi et al, 1977), το οποίο τόνισε τη λαϊκή επιτυχία κτιρίων που οι καθαρολόγοι θα θεωρούσαν «απομιμήσεις» και «πρόχειρα». Τονίζει ότι οι μεταμοντερνιστές έχουν μαγευτεί από το «υποβαθμισμένο» τοπίο της τσαπατσουλιάς και του κιτς, της κουλτούρας των τηλεοπτικών σειρών και του Ρίντερς Ντάιτζεστ, της διαφήμισης και των μοτέλ, των μεταμεσονύχτιων τηλεοπτικών προγραμμάτων και των b-movies του Χόλιγουντ, της απο­καλούμενης «παραλογοτεχνίας» των ρομαντικών βίπερ και των θρίλερ, της λαϊκής βιογραφίας, των αστυνομικών μυθιστορημάτων, μυστηρίου και επιστημονικής φαντασίας (Jameson, σ. 54-55).

Τα υφολογικά χαρακτηριστικά συστατικά του μεταμοντέρνου πολιτι­σμού, κατά τον Τζέιμσον, είναι: η αγάπη για το σύμφυρμα· ο «επίπεδος» πολλαπλασιασμός και το κολάζ των στιλ, σε αντίθεση με το χαρακτηρι­στικό του μοντερνισμού, δηλαδή τη «βαθιά» εκφραστική αισθητική του μοναδικού ύφους- η υποχώρηση της ιδέας για την ενιαία προσωπικότη­τα στη «σχιζοφρενική» εμπειρία της απώλειας του εαυτού στον αδιαφο­ροποίητο χρόνο.

Από τη μεριά του, οΛιοτάρ παρουσιάζει ένα παρόμοιο επιχείρημα, αν και σε μάλλον διαφορετική βάση. Πιάνει τη νεωτεριστική μονομανία με τη γλώσσα και τη διασπείρει στο έπακρο. Υποστηρίζει ότι, αν και «ο κοινωνικός δεσμός είναι γλωσσικός», εντούτοις «δεν έχει υφανθεί ούτε με μία κλωστή» αλλά με έναν «απροσδιόριστο αριθμό» από «γλωσσικά παίγνια». Ο καθένας από μας ζει «στο σταυροδρόμι πολλών τέτοιων παιγνίων» και δεν καθιερώνουμε αναγκαστικά «σταθερούς γλωσσικούς συνδυασμούς και οι χαρακτηριστικές ιδιότητες αυτών που καθιερώνου­με δεν είναι αναγκαστικά ευμετάδοτες». Κατά συνέπεια, «το ίδιο το κοι­νωνικό υποκείμενο φαίνεται να διαλύεται σ’ αυτή τη διασπορά γλωσσι­κών παιγνίων». Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ο Λιοτάρ χρησιμοποιεί μια μακροσκελή μεταφορά του Βίτγκενσταϊν (Wittgenstein) (του πρωτοπό­ρου στη θεωρία των γλωσσικών παιγνίων) για να φωτίσει την κατάστα-

ση της μετανεωτερικής γνώσης: «Η γλώσσα μας μπορεί να θεωρηθεί σαν μια αρχαία πόλη: ένας λαβύρινθος από μικρούς δρόμους και πλα­τείες, παλιά και νέα σπίτια, και σπίτια με προσθήκες από διαφορετικές περιόδους· κι αυτός περιβάλλεται από ένα μεγάλο πλήθος νέων δημοτι­κών συνοικιών με ευθείες κανονικές οδοΰς και ομοιόμορφα σπίτια».

Η «εξατομίκευση του κοινωνικού σε ευέλικτα δίκτυα γλωσσικών παιγνίων» υπαινίσσεται ότι ο καθένας μας μπορεί να καταφύγει σε ένα αρκετά διαφορετικό σύνολο κωδίκων, ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε (στο σπίτι, στη δουλειά, στην εκκλησία, στο δρόμο ή στην παμπ, σε επιμνημόσυνη δέηση κτλ.). Στο βαθμό που ο Λιοτάρ (όπως και ο Φουκό) αποδέχεται ότι στις μέρες μας «η γνώση είναι η κυ­ριότερη δύναμη της παραγωγής», το πρόβλημα είναι ο προσδιορισμός αυτής της εξουσίας, καθώς είναι φανερά «διασκορπισμένη σε νεφελώ­ματα αφηγηματικών στοιχείων» μέσα στο πλαίσιο μιας ετερογένειας γλωσσικών παιγνίων.

Οι μεταμοντερνιστές έχουν, επίσης, την τάση να αποδέχονται μια μάλλον διαφορετική θεωρία για το τι αφορά τελικά η γλώσσα και η επικοινωνία. Ενώ οι μοντερνιστές είχαν προϋποθέσει ότι υπάρχει μια στενή και προσδιορίσιμη σχέση ανάμεσα σ’ αυτό που λεγόταν (το ση­μαινόμενο ή «μήνυμα») και στο πώς λεγόταν (το σημαίνον ή «μέσο»), η μεταδομιστική σκέψη θεωρεί ότι «συνεχώς διασπώνται και επανασυν­δέονται σε νέους συνδυασμούς». Ο «αποδομισμός» [ένα κίνημα που ξεκίνησε με την ανάγνωση του Μάρτιν Χάιντεγκερ (Martin Heideg­ger) από τον Ντεριντά στα τέλη της δεκαετίας του 1960] μπαίνει τώρα στην εικόνα ως μια ισχυρή ώθηση για τον μετανεωτερικό τρόπο σκέψης. Ο αποδομισμός δεν είναι τόσο φιλοσοφική θέση όσο τρόπος σκέ­ψης για τα κείμενα και την «ανάγνωση» τους. Οι συγγραφείς που δημι­ουργούν κείμενα ή χρησιμοποιούν λέξεις το κάνουν στη βάση όλων των υπόλοιπων κειμένων και λέξεων που έχουν συναντήσει, ενώ οι ανα­γνώστες τα αντιμετωπίζουν κατά τον ίδιο τρόπο. Η πολιτιστική ζωή θε­ωρείται τότε ως μια σειρά κειμένων που διασταυρώνονται με άλλα κεί­μενα, παράγουν περισσότερα κείμενα (και αυτά των φιλολογικών κρι­τικών, που στοχεύουν στη δημιουργία ενός άλλου δείγματος λογοτε­χνίας, όπου τα υπό εξέταση κείμενα διασταυρώνονται ελεύθερα με άλ­λα κείμενα που τυχαίνει να έχουν επηρεάσει τη σκέψη του/της). Αυτή η διακειμενική διαπλοκή έχει μια δική της ζωή. Οτιδήποτε γράφουμε εκ­φράζει σημασίες που ούτε είχαμε κατά νου ούτε μπορούσαμε ενδεχο­μένως να έχουμε, και τα λόγια μας δεν μπορούν να δηλώσουν με βεβαι­ότητα τι εννοούμε. Είναι μάταιη η προσπάθεια να γνωρίσουμε στην εντέλεια ένα κείμενο, καθώς η αέναη διαπλοκή των κειμένων και των σημασιών είναι πέρα από τον έλεγχο μας. Η γλώσσα διαπλάθεται και μεταλλάσσεται μέσα από μας. Αν το αναγνωρίσουμε αυτό, η αποδόμηση μας ωθεί να δούμε ένα κείμενο μέσα σε ένα άλλο, να διαλύσουμε ένα κείμενο μέσα σε ένα άλλο, ή να ενσωματώσουμε ένα κείμενο μέσα σε ένα άλλο.

Συνεπώς, ο Ντεριντά θεωρεί το κολάζ/μοντάζ ως την πρωταρχική μορφή του μετανεωτερικού λόγου. Η εγγενής ετερογένειάτου (στη ζω­γραφική, στη συγγραφή ή στην αρχιτεκτονική) μας παρακινεί, ως δέ­κτες του κειμένου ή της εικόνας, «να δημιουργήσουμε μια σημασία που δε θα μπορούσε να είναι ούτε μονοσήμαντη ούτε σταθερή». Τόσο οι παραγωγοί όσο και οι καταναλωτές του «κειμένου» (πολιτιστικά τε­χνουργήματα) συμμετέχουν στην παραγωγή σημασιών και εννοιών [εξ ου και η έμφαση του Χασάν (Hassan) στη «διαδικασία», στην «ερμη­νεία», στο «χάπενινγκ» και στη «συμμετοχή» στο μεταμοντερνιστικό στιλ]. Ελαχιστοποιώντας την εξουσία του πολιτιστικού παραγωγού, δη­μιουργεί την ευκαιρία για λαϊκή συμμετοχή και δημοκρατικού προσδιο­ρισμού των πολιτιστικών αξιών, με τίμημα όμως μια ορισμένη έλλειψη συνοχής ή, ακόμη πιο προβληματική, τον κίνδυνο χειραγώγησης από τις μαζικές αγορές. Όπως και να έχει το πράγμα, ο παραγωγός πολιτισμού απλώς δημιουργεί πρώτες ύλες (σπαράγματα και στοιχεία), δίνοντας το ελεύθερο στους καταναλωτές να συνδυάσουν εκ νέου τα στοιχεία αυτά ανάλογα με τις επιθυμίες τους. [...]

Επιμέλεια Παρουσίασης: Γιάννης Καραμπίτσος

Με ελεύθερη είσοδο τα αφιερώματα στους έλληνες δημιουργούς μετά την χορήγησή τους από τον κ. Θεόδωρο Καμπέρο (κύριος χορηγός της εκδήλωσης), την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και την Δ.Ε.Π.Α.Π. και πιθανότατα την Νομαρχιακή Επιτροπή για τον Πολιτισμό, την Νεολαία και την Παιδεία και το Πανεπιστήμιο, νέες λαϊκές τιμές για τις υπόλοιπες εκδηλώσεις και τα σεμινάρια (50€ εγγραφή μέλους-παρακολούθηση προβολών Λέσχης Καλλιτεχνικής Διάδρασης και άλλων εκδηλώσεων), 75€ (τα προηγούμενα συν παρακολούθηση θεωρητικού εργαστηρίου), 100€ (τα προηγούμενα συν παρακολούθηση πρακτικού εργαστηρίου).

Δείτε το  βίντεο που από πέρυσι σας χρωστούσαμε από την εκδήλωση προς τιμήν των Νίκου Γραμματικού και Βαγγέλη Μουρίκη στις 29 Μαρτίου 2008 στο Ιντεάλ με την προβολή του "Βασιλιά".

Η Καλλιτεχνική Διάδραση ανατρέποντας κάθε προηγούμενο στον χώρο της κινηματογραφικής εκπαίδευσης και παιδείας ακόμα και στον χώρο των σεμιναρίων όπου αντίστοιχα μαθήματα θεωρίας και πρακτικής στοιχίζουν έως και 1000€, εγκαθιδρύει στην ουσία έναν λαϊκό δημόσιο κινηματογραφικό τομέα κάνοντας το έργο που οι δημοτικές αρχές και αυτές της πολιτείας θα έπρεπε να έχουν πραγματοποιήσει.

Η Καλλιτεχνική Διάδραση που μόνο τα έξοδα για την πραγματοποίηση του θεωρητικο-πρακτικού εργαστηρίου που ενοποιείται σε ένα εξάωρο ενιαίο μάθημα και που θα υλοποιεί τουλάχιστον μια μικρού μήκους ταινία μυθοπλασίας έως 6 λεπτά, ανέρχονται σε 3000€ περίπου κάθε χρόνο αφού χρησιμοποιεί για την υλοποίηση του εργαστηρίου προτζέκτορα που με τα μεγάλα αφιερώματα των πολλών ταινιών προβάλλει συνεχώς, κάμερες και φώτα, μπουμ και μικρόφωνα κ.α. αξεσουάρ, έκδοση αφισών και τρέιλερ, απόδοση ενός σεβαστού ποσού για την προβολή ορισμένων ταινιών που δεν διατίθενται δωρεάν, χωρίς να συνυπολογίσουμε σε αυτό την συμβολική έστω αμοιβή του συντονιστή των σεμιναρίων (που δεν υφίσταται πλέον ούτε ως τέτοια), των επισκεπτών διδασκόντων (μεταφορικά, διαμονή, διατροφή) και άλλα πολλά.

Η Καλλιτεχνική Διάδραση καλεί τις δημοτικές αρχές και τις αρχές της Πολιτείας και όσους ιδιωτικούς φορείς έχουν ενδιαφέρον για τον πολιτισμό να συνεισφέρουν στην διοργάνωση των σεμιναρίων, αφού είναι από τους ελάχιστους φορείς που πράττει ανεξαρτήτως επιδοτήσεων και προχωρεί στην δράση με ανύπαρκτα σχεδόν μέσα πραγματοποιώντας έργο σε διάρκεια, ποσότητα και ποιότητα που άλλοι φορείς ούτε με 100.000€ δεν πραγματοποιούν.

Ευχαριστούμε για την καλή αρχή τον κόσμο που παραβρέθηκε στο αφιέρωμα στον σεμνότατο και γλυκύτατο πατρινό δημιουργό Παναγιώτη Φαφούτη και ευχόμαστε την ίδια καλή και ακόμα καλύτερη συνέχεια στα επόμενα αφιερώματα στους έλληνες δημιουργούς.

Καλωσορίζουμε στην παρέα μας την Λέσχη Ανάγνωσης ΑΜΕΑ που εκφράζεται διαδικτυακά μέσα από το blog ΕΙΜΑΣΤΕ ΦΙΛΟΙ….ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΜΕΑ και την συντονίστρια της Λέσχης Βασιλική.

Το παρακάτω στάλθηκε στο ΕΚΕΒΙ και σε όσους (δημοσιογράφους, bloggers, συγγραφείς κλπ) έχουν ασχοληθεί με το εν λόγω ζήτημα. Αποτελεί μία πρόσκληση σε συζήτηση.

Με χαρά λάβαμε το e-mail σας σχετικά με το Βραβείο Αναγνωστών και ως λέσχη ανάγνωσης σας ευχαριστούμε πολύ για την πρόσκληση που μας απευθύνατε να συμμετάσχουμε στη διαδικασία απονομής του εν λόγω βραβείου. Έχουμε ωστόσο κάποιους προβληματισμούς, τους οποίους και θα θέλαμε να σας εκφράσουμε:

Δύο από τα μέλη του ΜΕ.Λ.ΟΜΑ. παραβρέθηκαν στις συζητήσεις για το Βραβείο Αναγνωστών, τις οποίες οργάνωσε το ΕΚΕΒΙ στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη. Ένα από τα κύρια θέματα ήταν και το διαβλητό της διαδικασίας διεξαγωγής της ψηφοφορίας μέσω sms. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που οδήγησαν το ΕΚΕΒΙ να επιδιώξει μια συνεργασία με τις λέσχες ανάγνωσης, ώστε να βρεθεί ένας λιγότερο διαβλητός τρόπος ψηφοφορίας, καθώς οι αναγνώστες-ψηφοφόροι δεν θα ήταν πλέον ανώνυμοι και συγχρόνως δεν θα είχαν κάποιο προφανές εμπορικό συμφέρον. Από το e-mail που μας στείλατε διαπιστώσαμε με έκπληξη ότι και πάλι καλείται το ευρύ κοινό (λέσχες ανάγνωσης και λοιποί αναγνώστες) να ψηφίσει μέσω sms. Φυσικά η ψηφοφορία θα γίνει επί της short list που θα έχει δημιουργηθεί από τις λέσχες ανάγνωσης, αλλά η παγίδα των sms συνεχίζει να υφίσταται.

Ένα άλλο θέμα που συζητήθηκε στη Θεσσαλονίκη ήταν το πώς τα μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης θα μπορέσουν να καλύψουν τον όγκο των βιβλίων (200-300 μυθιστορήματα) τα οποία εκδίδονται μέσα σε ένα έτος. Από το e-mail σας δεν καταλάβαμε εάν υπάρχει κάποια σαφής πρόταση πάνω στο θέμα αυτό. Ακόμη και αν θεωρούσαμε ότι οι λέσχες θα μπορούσαν να κατανέμουν με κάποιον τρόπο τα βιβλία προς ανάγνωση στα μέλη τους (π.χ. 10 μέλη -> 20-30 βιβλία ανά μέλος), και πάλι είναι φύσει αδύνατο να διαβαστούν τόσα βιβλία μέσα στο ελάχιστο διάστημα 3-4 μηνών που υπολείπεται.

Στην περίπτωση πάντως που οι λέσχες ανάγνωσης (και εννοούμε ένα σημαντικό ποσοστό από αυτές) συμφωνούσαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία για την επιλογή του βιβλίου για το Βραβείο Αναγνωστών, θα πρέπει κανείς να σκεφτεί διάφορες ουσιαστικές παραμέτρους. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι δεν είναι δυνατό τα μέλη των λεσχών ανάγνωσης να αγοράζουν όλα αυτά τα βιβλία. Θα μπορούσε το ΕΚΕΒΙ να δημιουργήσει μία βιβλιοθήκη με τα βιβλία της εκάστοτε χρονιάς, απ’ όπου με μια ταυτότητα μέλους Λέσχης Ανάγνωσης, που θα δίνεται από το ΕΚΕΒΙ, θα μπορούν τα μέλη της κάθε Λέσχης να τα δανείζονται. Αυτό όμως είναι προς το παρόν μια λεπτομέρεια μπροστά στο ουσιώδες, που είναι ο, όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικός και λιγότερο διαβλητός, τρόπος επιλογής του βιβλίου.
Έχουμε κάποιες ιδέες πάνω σ’ αυτό το θέμα, τις οποίες και αναφέρουμε. Πιστεύουμε πάντως ότι θα ήταν ωφέλιμο να συναντιόμασταν και πάλι με πρωτοβουλία του ΕΚΕΒΙ και να τα συζητούσαμε όλα αυτά από κοντά.

Το Βραβείο Αναγνωστών να αφορά μόνο τις λέσχες ανάγνωσης. Εφόσον αυτές εμπλέκονται στην επιλογή της short list, γιατί να μην επιλέγουν αυτές τον νικητή;

Η ψηφοφορία να γίνεται επί συγκεκριμένων βιβλίων και να αφορά βιβλία που εκδίδονται για πρώτη φορά. Μας έκανε εντύπωση που ο κατάλογος των βιβλίων, που μας στείλατε, περιείχε και κάποιες επανεκδόσεις, όπως π.χ. είναι η «Ορθοκωστά» του Θ. Βαλτινού, που πρωτοεκδόθηκε το 1994, ή οι «Σπασμένες Ψυχές» του Ν. Καζαντζάκη (με το ψευδώνυμο Πέτρος Ψηλορείτης) που δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Νουμάς, στην Αθήνα, τα έτη 1909-1910!

Επίσης, για άμεση ενημέρωση των αναγνωστών των λεσχών, το ΕΚΕΒΙ θα μπορούσε να αποστέλλει τη λίστα των βιβλίων που εκδίδονται κάθε μήνα στις αρχές του επόμενου μήνα (δηλαδή αρχές Φλεβάρη λαμβάνουμε τη λίστα των βιβλίων που εκδόθηκαν το Γενάρη κ.ο.κ.). Ή ίσως θα μπορούσε να γίνεται κρίση για τα βιβλία του προηγούμενου έτους, δηλαδή για παράδειγμα, το φθινόπωρο του 2009 να δίνεται το Βραβείο Αναγνωστών για τα βιβλία που εκδόθηκαν το 2008. Έτσι, θα μπορούσαμε να οργανώσουμε καλύτερα το χρόνο και την ποιότητα ανάγνωσης αυτών των βιβλίων. Ο διαθέσιμος χρόνος ανάγνωσης, άλλωστε, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της ανάγνωσης, και σε κάθε διαγωνισμό, οποιασδήποτε μορφής, η κριτική επιτροπή καλείται να γνωρίζει καλά όλους τους υποψηφίους.

Αφήνοντας για λίγο πίσω μας το θέμα του Βραβείου Αναγνωστών, θα θέλαμε να σας αναφέρουμε έναν γενικότερο προβληματισμό που αφορά τις λέσχες ανάγνωσης. Τι λέσχες θέλουμε πραγματικά, εμείς που αγαπάμε το βιβλίο και την ανάγνωση; Χωρίς να παραβλέπουμε την κοινωνική διάσταση των λεσχών και την ιδιαίτερη σημασία που αυτή έχει στη σημερινή κυρίως εποχή της αποξένωσης, μας ενδιαφέρει πρωτίστως κι ένας άλλος παράγοντας: η «δημιουργία» ενημερωμένων και συνειδητοποιημένων αναγνωστών. Γιαυτό όμως πρέπει να δοθούν τα κατάλληλα ερεθίσματα. Όπως φρόντισε το ΕΚΕΒΙ να στείλει ανά την Ελλάδα αναγνωρισμένους συγγραφείς ώστε να ενημερώσουν το κοινό περί του τι είναι μία λέσχη ανάγνωσης και πώς λειτουργεί, έτσι θα μπορούσε να στηθεί και ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο «εκπαίδευσης» των μελών των λεσχών. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να γίνονται μηνιαίες συζητήσεις/μαθήματα με φιλολόγους, μελετητές, συγγραφείς κ.ά., για την Ιστορία της Λογοτεχνίας, για συγκεκριμένα κινήματα/ρεύματα, για δημιουργική ανάγνωση κ.λπ.. Όλα αυτά με σκοπό την παιδεία. Ας μην ξεχνάμε, εντέλει, ότι καλύτεροι αναγνώστες σημαίνει και καλύτεροι συγγραφείς.

Κλείνοντας θα θέλαμε και πάλι να σας ευχαριστήσουμε για το κάλεσμα στη διαδικασία απονομής του Βραβείου Αναγνωστών. Πιστεύουμε στην ύπαρξη του συγκεκριμένου βραβείου και ελπίζουμε να αποκτήσει την αξία που αληθινά του πρέπει. Είμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση.

Για πλήρη ενημέρωση των μελών της Λεσχών Ανάγνωσης δημοσιεύουμε όλο το υλικό που μας εστάλη από το Ε.ΚΕ.ΒΙ. σχετικά με το Βραβείο Αναγνωστών και την συμμετοχή των μελών των Λεσχών Ανάγνωσης στην ψηφοφορία για την ανάδειξη του Βραβείου Αναγνωστών 2008.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

για να διαβάσετε και κατεβάσετε τον κατάλογο με τα μέχρι τώρα υποψήφια βιβλία για το Βραβείο Αναγνωστών 2008

ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ ΝΑ ΤΟ ΑΝΟΙΞΕΤΕ, ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΚΑΙ ΚΑΤΕΒΑΣΕΤΕ ΣΕ ΜΟΡΦΗ PDF

Αγαπητοί φίλοι, συντονιστές και μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης,

Tο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) σάς προσκαλεί να συμμετάσχετε στην οργάνωση για το φετινό Βραβείο Αναγνωστών, που πραγματοποιείται για τέταρτη φορά κι αποδίδεται στο καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα της χρονιάς. Σας αποστέλλουμε πληροφοριακό υλικό σχετικά με την ψηφοφορία, τις συμμετοχές των μελών από τις 150 Λέσχες Ανάγνωσης απ’ όλη την επικράτεια καθώς και του αναγνωστικού κοινού, ευελπιστώντας στην ακόμη πιο επικοιδομητική συνεργασία σας.

Επισυνάπτονται:

-η επιστολή της διευθύντριας του ΕΚΕΒΙ Κατρίν Βελισσάρη

-ο κανονισμός του βραβείου αναγνωστών

-ο κατάλογος των βιβλίων που κυκλοφόρησαν από την 1/10/2007 έως την 1/7/2008

Eίμαστε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση.

Σας ευχαριστούμε για τη συνεργασία.

Για το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου,

Βασίλης Ρούβαλης

τηλ.επικοινωνίας: 210-9200329, ηλ.ταχυδρομείο: brouvalis@ekebi.gr

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ 2008

Είστε μέλος Λέσχης Ανάγνωσης; Ψηφίστε το μυθιστόρημα που αγαπάτε!

Αγαπητοί φίλοι,

συντονιστές και μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης,

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να σας προσκαλέσει να συμμετάσχετε στην οργάνωση του Βραβείου Αναγνωστών 2008, θεωρώντας ιδιαίτερα τιμητική τη συμμετοχή σας στην ανάδειξη του καλύτερου ελληνικού μυθιστορήματος της χρονιάς.

Λίγα λόγια για το ιστορικό του Βραβείου Αναγνωστών: το βραβείο θεσπίστηκε πριν από τέσσερα χρόνια με στόχο να πάρουν τον λόγο οι αναγνώστες προτείνοντας και ψηφίζοντας το αγαπημένο τους μυθιστόρημα.. Σήμερα θεωρείται ένα από τα πιο επιτυχημένα βραβεία της Ελλάδας. Το 2005 δόθηκε στην Ευγενία Φακίνου για τη «Μέθοδο της Ορλεάνης», το 2006 στη Ρέα Γαλανάκη για τα «Βαθειά αμίλητα νερά» και το 2007 στον Ανδρέα Μήτσου για τον «κύριο Επισκοπάκη».

Τώρα που το δίκτυο των Λεσχών Ανάγνωσης έχει εξαπλωθεί και λειτουργεί με επιτυχία, σας προτείνουμε να συμμετέχετε -μαζί με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου- στη διοργάνωση του Βραβείου Αναγνωστών, λαμβάνοντας υπόψη τη θερμή σας σχέση με τον κόσμο του βιβλίου, τις γνώσεις αλλά και την αναγνωστική σας εμπειρία.

Η ιδέα συζητήθηκε στη Θεσσαλονίκη, σε συνάντηση που οργανώσαμε με την παρουσία εκπροσώπων 50 λεσχών, στο πλαίσιο της 5^ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Η κουβέντα επικεντρώθηκε στη θεσμική αξία του βραβείου καθώς αποτελεί μια άμεση καταγραφή των αναγνωστικών τάσεων ανά χρονιά. Με την προϋπόθεση ότι φέτος θα ψηφίσουν τα μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης για την κατάρτιση της «βραχείας λίστας», το Βραβείο Αναγνωστών θα αποτελέσει «καθρέφτη» των πιο συστηματικών, ένθερμων φίλων του ελληνικού μυθιστορήματος.

Επίσης, τέθηκαν διάφοροι προβληματισμοί και ακούστηκαν ενδιαφέρουσες προτάσεις γύρω από την ομαλή διοργάνωση του βραβείου καταλήγοντας στη διαδικασία ψηφοφορίας και απονομής που σας παραθέτω παρακάτω.

Ευελπιστώ ότι με τη θερμή υποστήριξή σας η νέα διαδικασία του Βραβείου Αναγνωστών θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική κι ανταπόκριση μεταξύ του αναγνωστικού κοινού.

Με φιλικούς χαιρετισμούς,

Κατρίν Βελισσάρη

Κανονισμός Bραβείου Αναγνωστών

Για τέταρτη χρονιά οι αναγνώστες παίρνουν τον λόγο

και ψηφίζουν το αγαπημένο τους μυθιστόρημα (βιβλία που εκδόθηκαν από

1/10/2007 έως 30/9/2008). Στην ψηφοφορία που γίνεται σε δύο φάσεις, μπορούν

να συμμετάσχουν οι 150 Λέσχες Ανάγνωσης όλης της επικράτειας.

[Οι Λέσχες Ανάγνωσης παραλαμβάνουν έναν κατάλογο βιβλίων -επισυνάπτεται μαζί με την επιστολή- τα οποία εκδόθηκαν από την 1/10/2007 έως την 1/7/2008, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ (της βάσης δεδομένων του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου που καταγράφει τη βιβλιοπαραγωγή της χρονιάς. Περιέχει 130.000 τίτλους βιβλίων online και είναι άμεσα προσβάσιμη στο www.biblionet.gr). Οι Λέσχες Ανάγνωσης θα παραλάβουν τον ίδιο κατάλογο συμπληρωμένο, στις 30 Σεπτεμβρίου 2008, με όλους τους υπόλοιπους τίτλους που εκδόθηκαν μέχρι αυτή την ημέρα.]

Συγκεκριμένα, η ψηφοφορία θα γίνει ως εξής:

Α΄ φάση – οι Λέσχες Ανάγνωσης προετοιμάζουν τη «βραχεία λίστα»

· Έως τις 30 Οκτωβρίου 2008 κάθε Λέσχη Ανάγνωσης, ως σώμα, καταθέτει στο ΕΚΕΒΙ (στο e-mail: info@ekebi.gr ή στον αριθμό φαξ 210-9200305) έναν κατάλογο 10 μυθιστορημάτων τα οποία συμπεριλαμβάνονται στη λίστα της ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ. (Δεν είναι βεβαίως υποχρεωτική η ανάγνωση όλων των βιβλίων).

• Την 1^η Νοεμβρίου 2008 θα γίνει καταμέτρηση των ψήφων των Λεσχών Ανάγνωσης από το ΕΚΕΒΙ και θα ανακοινωθεί η «βραχεία λίστα» με τα 20 επικρατέστερα μυθιστορήματα.

Β΄ φάση – η ψηφοφορία

• Έως τις 30 Νοεμβρίου 2008 το αναγνωστικό κοινό (και τα μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης) ψηφίζει για το μυθιστόρημα της χρονιάς στέλνοντας sms με κωδικό που θα αντιστοιχεί σε κάθε βιβλίο της «βραχείας λίστας». Οι αναγνώστες έχουν δικαίωμα για μόνον μία ψήφο. (Η ψηφοφορία γίνεται σε συνεργασία με την ΕΡΤ).

• Την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2008 θα γίνει η απονομή του βραβείου στο μυθιστόρημα που συγκέντρωσε τους περισσότερους βαθμούς ύστερα από την καταμέτρηση των ψήφων. Στην τελετή απονομής θα προσκληθούν τα μέλη των Λεσχών Ανάγνωσης, το αναγνωστικό κοινό καθώς και οι συγγραφείς που βραβεύτηκαν τις προηγούμενες χρονιές.

Μέσα στις επόμενες ημέρες θα παραλάβετε ταχυδρομικά τον κατάλογο των βιβλίων που εκδόθηκαν στο χρονικό διάστημα από 1/10/2007 έως 1/7/2008, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ.

(Τηλέφωνο επικοινωνίας: 210-9200329, κ. Βασίλης Ρούβαλης, ηλ.διεύθυνση: brouvalis@ekebi.gr)

για να διαβάσετε και να κατεβάσετε τον κατάλογο των υποψήφιων βιβλίων για το Βραβείο Αναγνωστών 2008

Εδώ μπορείτε να “αναρτάτε” τις ανακοινώσεις για τις συναντήσεις και εκδηλώσεις σας, να “ανεβάζετε” υλικό για αυτές , να επικοινωνείται με τις άλλες Λέσχες Ανάγνωσης, να συμμετέχετε σε ηλεκτρονικές συναντήσεις, γενικά αυτός ο e-topos είναι δικός σας, δικός μας, όλων όσων συμμετέχουμε στην γοητευτική αυτή περιπέτεια των Λεσχών Ανάγνωσης.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΕΚΕΒΙ

1 Ιουλίου 2008

Κύριε Μάρκαρη

Σας καταθέτω σύντομη πρόταση συνεργασίας που μπορεί να γίνει αναλυτικότερη αν υπάρξει ενδιαφέρον από την πλευρά του ΕΚΕΒΙ.

1. Η Καλλιτεχνική Διάδραση μπορεί να αναλάβει την καλλιτεχνική επιμέλεια εκδηλώσεων με άξονα βιβλία που έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο, με εισηγήσεις πριν τις ταινίες και συζητήσεις μετά την προβολή τους σε συνεργασία με το ΕΚΕΒΙ. Στην επαρχία κυρίως, αλλά και στην Αθήνα.

Το Ε.ΚΕ.ΒΙ. θα μπορούσε να καλύψει τα έξοδα των συγγραφέων για να μιλήσουν για το βιβλίο πριν την ταινία, να αναλάβει την κάλυψη των στοιχειωδών εξόδων αφορούντων την καλλιτεχνική επιμέλεια και το “στήσιμο” της εκδήλωσης (η Καλλιτεχνική Διάδραση έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει προβολή με βιντεοπροτζέκτορα και πανί, στην περίπτωση που η Λέσχη Ανάγνωσης -μαζί ενδεχόμενα με την Κινηματογραφική Λέσχη της περιοχής εφόσον υπάρχει- δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα), με την παροχή πραγματικά συμβολικού ποσού και να συνδράμει στην διάδοση, προώθηση των εκδηλώσεων και την εξασφάλιση της άδειας προβολής των ταινιών σε ψηφιακή μορφή. Οι εκδηλώσεις προτείνεται να είναι με ελεύθερη είσοδο ή με πολύ μικρή συμβολική είσοδο αν αυτό κριθεί αναγκαίο.

2. Η Καλλιτεχνική Διάδραση σε συνεργασία με το ΕΚΕΒΙ και το ΕΚΚ και οποιοδήποτε άλλο μη κερδοσκοπικό φορέα επιθυμεί να εμπλακεί μπορεί να αναλάβει την οργάνωση ενός project τον χρόνο που θα καταλήγει στο γύρισμα ταινίας μικρού μήκους βασισμένης σε κάποιο από τα βραβευμένα διασκευασμένα σενάρια. Το ποσό που θα απαιτείτο θα μπορούσε χάρη στην σε μεγάλο βαθμό εθελοντική εργασία να κυμανθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα, οπότε το ΕΚΚ θα μπορούσε άνετα να το χρηματοδοτήσει (κάλλιστα θα μπορούσε να κυμανθεί από 10.000 έως 15.000€). Στο Project που την καλλιτεχνική επιμέλεια και οργάνωση παραγωγής θα έχει η Καλλιτεχνική Διάδραση, θα συμμετέχουν πολλοί και διαφορετικοί καλλιτέχνες κάθε χρόνο και η άποψη του ΕΚΕΒΙ θα παίζει αποφασιστικό ρόλο ή θα δημιουργηθεί μια μη διαβλητή διαδικασία που θα βοηθάει στην επιλογή και απόφαση.

Η διεργασία αυτή συνδυαζόμενη με την οργάνωση σεμιναρίων (που μπορεί να αναλάβει η Καλλιτεχνική Διάδραση) για την κινηματογραφική θεωρία και πράξη θα βοηθούσε στην σταδιακή δημιουργία και ανάπτυξη τοπικών πυρήνων καλλιτεχνών και ενημερωμένων θεατών-αναγνωστών με άξονες το βιβλίο και τον κινηματογράφο με ανυπολόγιστες ωφέλειες.

3. Η Καλλιτεχνική Διάδραση δημιούργησε τον ηλεκτρονικό τόπο συνάντησης των λεσχών ανάγνωσης και ζητάει την καθοριστική βοήθειά σας για την διάδοση αυτού του ηλεκτρονικού τόπου. Επίσης το ΕΚΕΒΙ υπό την αιγίδα του οποίου θέτουμε την ηλεκτρονική διεύθυνση «Ηλεκτρονικός Τόπος Συνάντησης Λεσχών Ανάγνωσης» (etoposanagnosis.wordpress.com) με την συνδρομή ενός υπαλλήλου θα μπορούσε να βοηθήσει στο ανέβασμα του υλικού που εκτός από τις ανακοινώσεις για συναντήσεις και εκδηλώσεις θα μπορούσε να καταστήσει τον ηλεκτρονικό τόπο συνάντησης των λεσχών μια πολύτιμη ηλεκτρονική βιβλιοθήκη για τις λέσχες ανάγνωσης, τα μέλη τους και όχι μόνο.

Αυτά εν συντομία

Επιφυλάσσομαι για αναλυτικότερη πρόταση

Με εκτίμηση

Γιάννης Καραμπίτσος

(Σκηνοθέτης, Μοντέρ, Κριτικός Κινηματογράφου

Πρόεδρος Καλλιτεχνικής Διάδρασης)

Βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ (http://sigxroniekfrasi.blogspot.com) Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, Λιβαδειά, τηλ.2261023136, e-mail: n-lamp@otenet.gr

Άρης Μαραγκόπουλος

συγγραφέας, μεταφραστής, κριτικός βιβλίου

Βραβείο αναγνωστών. Δύο θέματα σε ένα. Η ανάγνωση της λογοτεχνίας και η βράβευση κάποιου συγγραφέα.
Η ανάγνωση. Το επαναλαμβάνω με κάθε ευκαιρία: Η ανάγνωση, μια εμπειρία ζωής, καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το σύγχρονο σχολείο που καθορίζει και τις λοιπές ζωτικές εμπειρίες όπως π.χ. τις συντροφικές σχέσεις: την τηλεόραση. Αυτό συμβαίνει σε όλον τον κόσμο. Όμως σε περιφερειακές χώρες όπως η Ελλάδα, με φονταμενταλιστικό / συντηρητικό προφίλ που σταθερά ντύνεται νεοπλουτίστικα χαρακτηριστικά, η ανάγνωση στην πλειονότητά της έχει μεταμορφωθεί σε ζάπινγκ του (περιορισμένου) ελεύθερου χρόνου. (Να μην παρεξηγηθώ: όσα λέω αφορούν την ανάγνωση της λογοτεχνίας και μόνο ή, πιο σωστά, της θεωρούμενης ως λογοτεχνίας.)
Αυτού του τύπου την ανάγνωση τροφοδοτεί μια πληθωριστική παραγωγή βιβλίων που θα μπορούσαμε να τα ορίσουμε χοντρικά ως «βιβλία κομμωτηρίου». Συγγραφείς χαμηλής παιδείας απευθύνονται σε αναγνώστες χαμηλής παιδείας και απαιτήσεων με ανάλογα υποπροϊόντα που οι εκδότες (αλλά και κάποιοι δημοσιογράφοι ακόμα και κάποιοι πανεπιστημιακοί) βιάζονται να τα ονομάσουν «λογοτεχνία» – γεγονός ανεπίτρεπτο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου π.χ. (για να δώσω ένα παρεμφερές παράδειγμα από άλλον χώρο) οι διαφορές ανάμεσα στο ταμπλόιντ και την εφημερίδα είναι ευδιάκριτες και σαφείς.
Η ανάγνωση στην Ελλάδα δεν αποτελεί ζωτική εμπειρία. Γι’ αυτό και η εκπαίδευση παιδεύεται με αδιάβαστα βιβλία και συγγράματα, γι’ αυτό και η Εθνική Βιβλιοθήκη είναι ανύπαρκτη, γι’ αυτό και στην πράξη δεν υφίσταται σχολική βιβλιοθήκη, γι’ αυτό και δεν υπάρχουν δανειστικές δημοτικές βιβλιοθήκες όπως σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο, γι’ αυτό και τα περισσότερα ελληνικά βιβλία για παιδιά είναι παιδαγωγικά απαράδεκτα κ.λπ.
Θυμάμαι που πριν ένα δύο χρόνια επισκέφτηκα τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Βέρροιας που θεωρείται από πολλούς εξαιρετική ως προς την οργάνωση και τη διεύθυνσή της. Εξαιρετική ως προς τη χρήση σύγχρονης τεχνολογίας, ναι. Εξαιρετική ως προς τους χώρους που διαθέτει σε μια περιφέρεια, ναι. Αλλά τι θλίψη! Ο διευθυντής της με υπερηφάνεια μου έδειξε τα βιβλία που προτείνει η βιβλιοθήκη κάθε εβδομάδα (για το ομολογουμένως νεανικό της κοινό). Όπως μου εξήγησε αποτελούσε πιστή αντιγραφή της λίστας των ευπωλήτων στις εφημερίδες!
Αναγνωστική παιδεία δεν έχουμε. Ακόμα. Οι λέσχες ανάγνωσης, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι συμπαθείς συνάξεις αναγνωστριών (κυρίως) που απασχολούνται με τα βιβλία του συρμού. Αυτό, με βάση τα παραπάνω, είναι απολύτως φυσικό. Και είναι απολύτως φυσικό να γοητεύονται αυτού του τύπου οι αναγνώστες από την ευκολία με την οποία μπορούν να προσεγγίσουν έναν Έλληνα (κυρίως μια ελληνίδα) συγγραφέα (είναι ο κανόνας) «που τους καταλαβαίνει και τον καταλαβαίνουν».Τα βραβεία. Ας υπάρχουν όσα βραβεία θέλουν. Κανείς δεν μπορεί να τα απογορεύσει. Ένα βραβείο κρίνεται κάθε φορά που εκδίδει την ετυμηγορία του. Μ’ αυτόν τον τρόπο απαξιώθηκαν βαθμιαία τα κρατικά. Ένα βραβείο αναγνωστών που θα αποφασίζουν οι λέσχες ανάγνωσης θα είναι ένα βραβείο αναγνωστριών με τα τυπικά χαρακτηριστικά που μόλις ανέφερα.
Διακρίνω, σε όσους αναφέρονται σε αυτό το βραβείο, το άγχος να το προφυλάξουν ή να το εξασφαλίσουν –από τι; Από το «παραστράτημα» στα ευπώλητα; Γιατί να εκβιάσουμε τα πράγματα; Αυτή είναι η κυρίαρχη ανάγνωση στην Ελλάδα. Φτωχή, απαίδευτη, σμικρή.
Σε όλη τη χώρα δεν υπάρχουν πάνω από 10.000 αναγνώστες που αγοράζουν και διαβάζουν σε σταθερή βάση 2-3 βιβλία τον μήνα (παλιότερα αγόραζαν περισσότερα, τώρα η ακρίβεια…). Αναγνώστες όχι μόνον λογοτεχνίας αλλά κάθε είδους βιβλίου από βιβλίο για παιδιά έως δοκίμιο, Ιστορία, κ.λπ. Πώς αλήθεια θα μπορούσε να συλλέξει κανείς τις αληθινές και όχι διαμεσολαβημένες (από ΕΚΕΒΙ κ.λπ.) προτιμήσεις αυτών των «πραγματικών αναγνωστών»; Μόνον μέσα από μια ιδανική διαδικασία που θα κρατάει σε επίπεδο έτους (ώστε να ενημερώνεται η ευρύτερη αναγνωστική κοινότητα), θα δουλεύει διαδραστικά μέσα από το Διαδίκτυο κι όπου ο κάθε αναγνώστης δεν θα περιορίζεται σε ένα «μου αρέσει, δεν μου αρέσει» αλλά θα αιτιολογεί την άποψή του.
Ναι το (εξ ορισμού δημοκρατικό) Δίκτυο, μόνον αυτό, θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη δημοκρατία των απόψεων. Αλλά προσοχή! Τη δημοκρατία μόνον. Όχι την αξιοκρατία. Τα βραβεία είναι καθρέφτης της κοινωνίας που τα μοιράζει, καθρέφτης της κυρίαρχης ανάγνωσης. Αν η κυρίαρχη ανάγνωση γοητεύεται από τις «μαμάδες των βορείων προαστίων» γιατί τα βραβεία θα πρέπει να μεροληπτούν επ’ αυτής της προτίμησης; Εξάλλου δεν έχουν κανένα παιδευτικό ρόλο. Κανένα. Προσπορίζουν μόνον οικονομικά, μικρά οφέλη, στους εμπλεκομένους. Τίποτε άλλο.
Ας μην εθελοτυφλούμε. Κατά τη χώρα και η ανάγνωσή της. Κατά την ανάγνωση και οι βραβεύσεις.

O Άρης Mαραγκόπουλος έχει εκδώσει περισσότερα από δέκα βιβλία πεζογραφίας και κριτικής, και ισάριθμες μεταφράσεις (από τα γαλλικά και τα αγγλικά). Γράφει κριτική βιβλίου και ιδεών στoν Tύπο και στα σχετικά με τη λογοτεχνία περιοδικά. Ιδρυτικό στέλεχος των εκδόσεων «Τόπος» όπου και διευθύνει το τμήμα λογοτεχνίας.Mερικά από τα πιο γνωστά του βιβλία: Ulysses, Oδηγός Ανάγνωσης (χρηστική ανάγνωση του Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις, εκδ. Κέδρος 2001, επανέκδοση: εκδ. Τόπος 2008). Oι Ωραίες Hμέρες του Bενιαμίν Σανιδόπουλου (μυθιστορία, εκδ. Kέδρος 1998). Τα Δεδομένα της Ζωής μας (επιστολική νουβέλα, εκδ. Ελλ. Γράμματα 2002). Αγάπη, Κήποι, Αχαριστία (μυθιστορία, εκδ. Κέδρος 2002). Pωσία, 100 Xρόνια (φωτογραφικό λεύκωμα, εκδ. Pιζάρειο Ίδρυμα / Ίδρυμα Σταύρου Nιάρχου, 2002). Γλυκειά Επιστροφή, (ομόκεντρα διηγήματα, εκδ. Eλλ. Γράμματα 2003). Διαφθορείς, Eραστές, Παραβάτες (δοκίμιο για τη νεοελληνική πεζογραφία, εκδ. Eλλ. Γράμματα 2005). Tελευταία του βιβλία: το μυθιστόρημα H μανία με την Άνοιξη (εκδ. Ελλ. Γράμματα 2006, Τόπος 2009), το λεύκωμα με φωτογραφίες από το αρχείο Κ. Μεγαλοκονόμου Η άλλη Ελλάδα 1950-65 (εκδ. Τόπος 2007), και το μυθιστόρημα True Love.